Phileine zegt sorry – Ronald Giphart

Phileine zegt sorry

Het boek is al jaren een begrip: Phileine zegt sorry van Ronald Giphart. Ik had het al tijden in mijn kast liggen maar zoals dat gaat verzamel je al gauw meer boeken dan je kan lezen. Nu ben ik er toch aan toegekomen en mijn bui ging van sceptisch naar lyrisch en weer terug. Phileine zegt sorry is in ieder geval perfect voor wanneer je je rebels, tegendraads, onbegrepen en verward voelt. Het maakt je aan het lachen, het maakt je boos en af en toe zelfs verward.

Phileine zegt sorry – het verhaal

Een korte samenvatting van het verhaal: Phileine heeft een vriendje, Max. Daarmee is ze heel gelukkig ondanks dat ze er nogal eigenzinnige gedachten op nahoudt over hoe een relatie precies in elkaar hoort te steken. Vooral het begrip ‘monogamie’ bezorgt haar veel kopzorgen. Maar met Max denkt ze eindelijk te kunnen settelen. Ze is dan ook zeker niet blij wanneer Max plotsklaps naar New York vertrekt om daar mee te doen met een experimenteel theatergezelschap.

Ze besluit hem als verassing in New York te komen opzoeken. Gevuld met romantische gedachtes over hun spetterende weerzien vliegt ze naar de wereldstad, om daar in een ijskoud bad te belanden. Max heeft namelijk essentiële informatie over het toneelstuk achtergehouden. Een gegeven dat de toch al cynisch filosofische Phileine ertoe dwingt om haar leven en toekomst te overdenken.

De persoon Phileine is een zeer bijzondere schepping van Giphart. De gedachtes die ze heeft, soms monologen van enkele pagina’s, springen van hak op de tak. Ze bekijkt de wereld met een extreem ontevreden en cynische blik. Omdat ze uit een rijk nest komt waarin haar moeder notoir vreemdgaat, gebruikt ze haar bevoorrechte positie en neemt ze geen blad voor de mond. Ze heeft immers alles mee: haar uiterlijk, haar intelligentie en een creditcard van haar pappie en mammie.

Cynische wereldhaat is te gemaakt

Hoewel ik erg genoten heb van Phileine’s haat naar de wereld vond ik het vaak ook een beetje té. De nonchalante houding die ze aanneemt komt soms geforceerd over. Zeker als er ook duidelijk passages inzitten die aangeven dat ze helemaal niet zo hard en ‘cool’ is als ze zelf denkt.

“Gisteravond was het me allemaal te veel. Ik word al weken gekweld door een overheersend ‘spaghettigevoel’, een gemoedstoestand die stamt uit de tijd dat ik een jaar of dertien was en ik op televisie een film zag waarin een donkerharige vrouw nogal somber naar een bolvormige schaal spaghetti zat te kijken. Zuchtend staarde ze langdurig naar het blanke deeg en de rode tomatensaus. Toen bewoog ze voorzichtig naar de schaal, stak ze haar handen in de spaghetti, bracht ze de pasta naar haar gezicht en smeerde ze zich langzaam helemaal onder.” – Phileine zegt sorry, blz. 7

Phileine lijkt een personage te zijn waarbij alles minutieus is uitgedacht. Als lezer zie je bijna haar ‘CV’ voor je: Phileine is slim, mooi maar ook hartstikke gestoord. Rare gedachtesprongen moeten aangeven dat ze anders is dan alle anderen. Maar door deze bizarre gedachten en ideeën ziet juist zíj de wereld helderder dan iedereen om haar heen.

Verfrissend in de jaren ’90

Dat gezegd hebbende vond ik het een uiterst vermakelijke roman. Je moet het natuurlijk ook zien in de tijd waarin deze roman voor het eerst gepubliceerd werd. In 1999 werd er verder nog statig geschreven en daar kwam Giphart met Phileine zegt sorry wel even de boel wakker schudden. Destijds (toen meer dan nu) werd er nog een sterk verschil gemaakt tussen zogenaamde ‘hoge’ en ‘lage’ literatuur. De commercialisering van het boek bracht daar echter verandering in.

“Bij herhaling is van de kant van literaire kritiek gesuggereerd dat deze commercialisering de verloedering van de literatuur in de hand zou werken. Er zou, zo is de gedachte, inmiddels iets zijn ontstaan als een middenliteratuur […] die zou beantwoorden aan de behoefte van eens op lekker lezende boeken gericht lezerspubliek.”

Er hoeft verder wat mij betreft geen oordeel geveld te worden over de waarde van hoge, lage of middenliteratuur. Feit is wel dat Philieine zegt sorry lekker wegleest, weinig van de lezer vraagt en veel aan de lezer biedt. Je krijgt een spannend verhaal vol seks, wanhoop en verwarring. Een roman die tieners eind jaren ’90 aangesproken zal hebben, maar die dat over twintig jaar nog steeds zal doen.

Geschikt voor: rebellen die van een sappig verhaal houden.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *