Een Vlucht Regenwulpen – Maarten ’t Hart

Een Vlucht Regenwulpen

Soms lees je een boek dat je meteen grijpt en je pagina na pagina vasthoudt. Misschien zorgt het spannende verhaal hiervoor of, en dat is bij Een vlucht regenwulpen het geval, door de poëtische zinnen waardoor elke bladzijde een soort diepere waarheid of levenswijsheid krijgt. Natuurlijk ligt het er voor iedereen aan waar je op dat moment mee bezig bent maar voor nu, voor mij, is Een vlucht regenwulpen van Maarten ’t Hart mijn nieuwe lievelingsboek, en dit is waarom.

Een vlucht regenwulpen – mijn nieuwe lievelingsboek

Eerst een detail over mij: ik ben extreem voorzichtig met mijn boeken. Ik gebruik boekenleggers in plaats van ezelsoren te maken, ik maak aantekeningen over het boek op een post-it in plaats van in de marge en ik probeer eten enigszins uit de buurt van mijn schone pagina’s te houden. Nou zie je in films wel eens dat iemand zijn of haar lievelingsboek presenteert en dat dat helemaal stukgelezen is. Dat snapte ik nooit. De boeken die ik meerdere keren gelezen heb, zien er nog ongeveer net zo uit als toen ik ze kocht.

Een vlucht regenwulpen leek zich echter vanaf het begin af aan tegen me te keren. Alsof het zich na één leesbeurt al wilde kenmerken als mijn lievelingsboek en er daardoor stukgelezen uit wilde zien. Ik trok een post-it met aantekeningen los van de pagina en er ontstond een scheur. Ik legde het boek op de badrand en het gleed in mijn badwater. De paperback kaft is nu gekreukt, de pagina’s golvend en nog licht naar lavendel ruikend. Sorry Maarten. Ik wilde heus voorzichtiger met je boek omgaan maar ik heb er wel enorm van genoten.

Eenzaam kind neemt stalk neigingen aan

Een korte samenvatting van het relaas: Maarten is bioloog. Maar niet zomaar een bioloog. Hij blijkt een soort wonderkind te zijn dat zich bezighoudt met celdeling en al op jonge leeftijd in de hoogste wetenschappelijke kringen verkeerde. Dat Maarten zo uitblinkt in zijn vak heeft voor een zeer groot deel te maken met zijn jeugd en opvoeding. Als jochie groeide hij op in een zeer godsdienstig gezin. Met een stugge vader en een zwijgzame en volgzame moeder waren de rietvelden en sloten zijn enige toevluchtsoord. Vriendjes had hij niet en vanaf dag één dat hij op school in aanraking komt met andere kinderen weet Maarten dat hij anders is. Steeds sneller verschuift zijn aanwezigheid bij de andere kinderen (letterlijk) naar de zijlijn.

Ook in zijn volwassen leven blijkt Maarten niet echt overweg te kunnen met sociale omgangsvormen. Vooral één meisje, Martha genaamd, dat hij voor het eerst op het schoolplein ziet, blijft hem tot diep in zijn volwassen bestaan achtervolgen. Het is de ultieme onbeantwoorde liefde. Maarten raakt verslaafd aan de gedachte aan haar tot het obsessieve toe. Zijn hele leven, werk en wensen spiegelt hij uiteindelijk aan haar.

Het echte leven in realistische romans

Maar Een vlucht regenwulpen is geen ultieme liefdesroman. Het gaat over angst, eenzaamheid en uiteindelijk de dood en hoe we daar allemaal vrede mee moeten sluiten, ook al is dat niet makkelijk. Maarten ’t Hart beschrijft alles op een dusdanige manier dat je de omgeving voor je ziet, de geuren ruikt en de smaken proeft. Je hoeft je ogen maar dicht te doen of je hoort het zachte gekwetter van vogels en het klotsen van water tegen Maartens boot.

Dan een stukje achtergrondinformatie die kan helpen de roman beter te begrijpen. In de jaren ’70 van de vorige eeuw, stak er een nieuwe stroming de kop op: realistisch en vaak semi-autobiografisch proza. Deze stroming was een tegenbeweging tegen het moeilijk doen om het moeilijk doen in de literatuur. Rechttoe rechtaan maar niet minder mooi proza werd onder dit realisme voortgebracht. Maarten ’t Hart is een van de vertegenwoordigers van deze stroming. Een vlucht regenwulpen verscheen in 1978 en gaf in zijn ogen het ‘werkelijke leven’ weer. Een groot deel van deze roman is dan ook autobiografisch.

Wat Een vlucht regenwulpen in mijn ogen zo bijzonder maakt is de tragiek die lang niet altijd even duidelijk benoemd wordt maar in de kleine dingen schuilt. Het verlangen van hoofdpersoon Maarten om, wanneer hij zich onrustig of onwennig voelt, troost te zoeken in het vinden en benoemen van vogelsoorten. En hoe dan toch altijd stiekem zijn onbeantwoorde liefde in zijn gedachten sluipt.

Maar er zit ook grote tragiek in. Het overlijden van zijn moeder en de weg daarnaartoe maakte me aan het huilen terwijl ik in de trein zat.

Akelig romantisch

Maartens gedachte dat hij er altijd zelf nog een einde aan kan maken wanneer het leven hem te oncomfortabel en beklemmend wordt, greep me telkens bij de keel. De psychische staat van Maarten is namelijk niet om over naar huis te schrijven. Hij heeft pleinvrees, dwanggedachtes en handelingen en een neiging tot het stalken van vrouwen die hem al dan niet aan zijn onbeantwoorde liefde doen denken. Al deze dingen worden echter op zo’n manier beschreven dat je (bijna) meegaat in Maartens manier van denken. Zijn acties lijken bijna logisch totdat in je achterhoofd je gezonde verstand hardop begint te kuchen. In onderstaande scéne komt hij bij een kerk een meisje tegen dat op Martha lijkt. Er ontstaat een spel tussen de twee en we krijgen een inzicht in Maartens hoofd dat ontzettend romantisch is maar tegelijkertijd betekenissen zoekt in handelingen die misschien niet zo beladen zijn als hij ze zelf vindt.


“En weer was er die blik die een belofte inhield van met de armen om elkaar geslagen in het duister wandelen, van meer, van alles waar je heimelijk naar verlangd had, al vanaf de eerste, bewuste ogenblikken van je bestaan, zonder te weten wat het was.”

Ik kreeg medelijden met Maarten, wilde hem graag een knuffel geven en hem zeggen dat ik hem begrijp. Lees deze roman als je het gevoel wil krijgen dat je niet alleen bent, waar je ook mee worstelt, dat de dingen beter worden en overgaan en als ze dat niet doen, dat ook oké is.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *